مصطفى النوراني الاردبيلي

455

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

قراطاط ، اسم تركى است ، به زبان فرنگى قرقاط اوده اسپنه نامند و آن ميوه درختى است به قدر فلفل و در ترشى شبيه زرشك و در خواص نزديك به آن مىباشد و اشتباه نموده كسى كه آن را زقال دانسته است ، زيرا كه زقال اسم فارسى قرانيا است . « 3 » قره‌قاط به تيره گياهى قره‌قاط ( نزديك تيره ورسك‌ها ) تعلّق دارد . اين گياه به‌صورت گروهى در كوهها و جنگلهاى كوهستانى و در زمين‌هاى سيليسى مىرويد . برگهاى قره‌قاط نيروبخش ، مدرّ و ضد عفونى كننده است و قند خون را پايين مىآورد . علاوه بر آن عمل اندامها را بهبود بخشيده ، به ويژه در مورد سرفه ، تهوع ، درد معده ، كم كارى روده ، حالت اسهال ، كم كارى مثانه و سرانجام ناتوانى كودكان در نگهدارى ادرار تأثير شفابخشى دارد . در استعمال خارجى ، اين فرآورده دارويى براى ضد عفونى كردن دهان و حلق ( به‌صورت محلول غرغره ) ، رفع ورم چشم ( به‌صورت قطره چشم ) و درمان بيماريهاى پوستى از قبيل جوش ، زخم ، سوختگى ، ( به‌صورت لوسيون ، كمپرس و حمام موضعى ) به كار مىرود . ريشه آن جهت ضد عفونى كردن زخمها و تسريع التيام آنها مصرف مىشود . ميوه قره قاط علاوه بر مزاياى ذكر شده ، خواص ديگرى نيز دارد . آب بنفش رنگ آن نشاطآور بوده ، محتوى مقدار زيادى كاروتين ( ماده اوليه ويتامين A ) مىباشد . جوشانده آن به‌صورت قطره بينى وسيله درمانى خوبى جهت رفع سرماخوردگى و گرفتگى بينى است . جوشانده ميوه در پايين آوردن فشار خون بسيار مؤثر است . در موارد فشار خون يك قاشق سوپخورى از ميوه خشك كرده قره قاط را در يك ليوان آب به مدت ده دقيقه جوشانده ، ميل مىكنند . جوشانده در پايين آوردن فشار خون مؤثر است . « 1 » قره‌قاط چربى و فشار خون را كم مىكند و براى مرض قند خوب مىباشد نيز زيادى اوره و كوليت ( ورم قولون ) را معالجه مىكند . « 2 »

--> ( 3 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 289 ؛ تحفه حكيم ، ص 203 . ( 1 ) - صد گياه و هزار درمان ، ص 245 . ( 2 ) - زبان خوراكيها ، ص 310 .